Strona głównaKulturaAntoni Libera, Madame - powieść dla elit?

Antoni Libera, Madame - powieść dla elit?

Czy istnieje we współczesnej literaturze polskiej taki gatunek, jak powieść elitarna? Jak dzisiaj rozumieć to pojęcie? Sztuka elitarna – a więc i literatura - potencjalnie jest skierowana do wszystkich. Wymaga ona jednak szerokiej wiedzy i obycia kulturowego odbiorcy. Aby zrozumieć dzieło elitarne, potrzebna jest dobra znajomość historii, literatury, muzyki. Już Przybyszewski wskazywał na sztukę elitarną jako sztukę „tworzoną przez wybranych dla wybranych, przez wielkich dla wielkich”.
Dziełem elitarnym jest z pewnością książka Antoniego Libery „Madame”, stanowiąca debiut powieściowy jej autora. Trzecie już wydanie książki ukazało się w roku 2007 w Wydawnictwie Znak.

Antoni Libera urodził się 19 kwietnia 1949 roku w Warszawie. Studia ukończył na Uniwersytecie Warszawskim, a doktoryzował się w Polskiej Akademii Nauk. Zajmuje się przede wszystkim twórczością Samuela Becketta, którą przekłada na język polski, a także wystawia w teatrach polskich i zagranicznych. Przetłumaczył również na język polski Makbeta Szekspira, Antygonę Sofoklesa i Salome Oskara Wilde’a. Jest tłumaczem poezji Hoelderlina i librett operowych. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Powieść „Madame” ukazała się w roku 1998 i została uhonorowana główną nagrodą w konkursie Wydawnictwa Znak, a także nominacją do Nagrody Literackiej Nike w roku 1999.Otrzymała prestiżową Nagrodę im. Andrzeja Kijowskiego. W 2002 roku znalazła się również - wśród 123 utworów zgłoszonych z całego świata - w finałowej siódemce IMPAC Dublin Literary Award. Została już przełożona na 21 języków i wydana w USA, Niemczech i na Węgrzech.

Antoni Libera, Madame - powieść dla elit?Powieść sprawia wrażenie wspomnień autora – choć autor temu zdecydowanie zaprzecza – z okresu nauki w klasie maturalnej jednego z warszawskich liceów. Jest to bardzo pomysłowe połączenie historii miłosnej, powieści sensacyjnej i politycznej, zaprawione sporą dozą humoru i satyry na polską rzeczywistość w okresie komunizmu. Młody człowiek zafascynowany starszą od siebie, atrakcyjną i tajemniczą nauczycielką pragnie się o niej czegoś dowiedzieć. Prowadzi więc własne śledztwo, które pozwala mu zebrać sporo intrygujących informacji. Tło tego śledztwa, to rzeczywistość okresu PRL-u, doskonały przyczynek historyczny, przypominający okres fascynacji zagranicznymi długopisami lub taśmą klejącą.

Elitarność powieści przejawia się w założeniu autora, iż czytelnik prezentuje taki poziom wiedzy ogólnej, że nieobce są mu fachowe terminy muzyczne lub szachowe. Co krok spotykamy się z odnośnikami do wielkiej literatury światowej, muzyki i filozofii. Jest to czytelnik, który swobodnie porusza się wśród francuskich i niemieckich pisarzy. A jeżeli tak nie jest, to zachęta do lektury Racine’a, Hoelderlina, Conrada lub Manna jest ogromna. Ponadto powieść jest przepełniona francuszczyzną.

Libera w wywiadzie dla Nowych książek zwraca również uwagę na „muzyczność” swojej książki. Stanowią ją trzy motywy – akordy, wokół których toczy się akcja. Są to: gra na pianinie, szachy i góry.

Jednym z bohaterów powieści jest Słowo. Autor pisze : „Nieraz już w życiu przekonałem się jak wiele mogą zdziałać słowa. Odkryłem ich czarodziejską moc. Potrafiły nie tylko zmieniać rzeczywistość, potrafiły ją tworzyć, a w szczególnych wypadkach – nawet ją zastąpić.” Autor delektuje się słowem, co podkreśla używając słów tak rzadkich jak retardacja, repulsja.

Recenzenci z całego świata zgodnie porównują sukces „Madame” do sukcesu Imienia Róży Umberto Eco.
The Times:
„Madame”' jest zarazem wciągającą czytelnika, nostalgiczną opowieścią o młodzieńczej namiętności i trzeźwą analizą dojrzewania pod szarym niebem Europy Wschodniej lat 60. Antoni Libera, znany w Polsce dotychczas jako tłumacz i reżyser, okazuje się również wytrawnym, zajmującym prozaikiem."

Los Angeles Times:
„Madame” zdaje się lekka jak muzyka Chopina.

Stanisław Barańczak:
Sensacja w Polsce...rzecz znakomicie napisana i zmuszająca do myślenia. Można ją czytać naraz jako thriller, fascynującą historię miłosną, a także jako komiczną powieść polityczną i społeczną satyrę. Spełniając bardzo wysokie standardy artystyczne, daje głęboki wgląd w rozmaite dziedziny i sprawy – od psychologii wieku młodzieńczego po ideologiczna klęskę komunizmu.

Powieść „Madame”, to książka, od której trudno się oderwać. Napisana jest w sposób tak fascynujący, że z jednej strony chciałoby się ją przeczytać jednym tchem, ale z drugiej – trudno zakończyć tę ucztę. Pozostaje uczucie pewnego niedosytu tej wspaniałości. Ponieważ jednak jest to pierwsza powieść Antoniego Libery, można mieć nadzieję, że pisarz dostarczy czytelnikom kolejnych delicji.

Małgorzata Distergeft / Senior.pl

Zgłoś błąd lub uwagę do artykułu

Zobacz w Księgarni
Antoni Libera: Błogosławieństwo Becketta i inne wyznania literackie
Antoni Libera: Madame (okładka miękka)
Antoni Libera: Madame (okładka twarda)
Antoni Libera,Stanisław Barańczak,Adam Zagajewski,Paweł Huelle,Stefan Chwin,Olga Tokarczuk,Jerz: Pokaz prozy
Antoni Libera: Godot i jego cień

 

Skomentuj artykuł:

Komentarze mogą dodawać wyłącznie osoby zalogowane.
Jesteś niezalogowany: zaloguj się / zarejestruj się




Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników serwisu. Senior.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Komentarze niezgodne z prawem i Regulaminem serwisu będą usuwane.

Artykuły promowane

Najnowsze w dziale

Polecane na Facebooku

Najnowsze na forum

Warto zobaczyć

  • EWST.pl
  • Uniwersytety Trzeciego Wieku
  • Pola Nadziei
  • Fundacja ITAKA - Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych
  • Oferty pracy