Strona g堯wnaKulturaFoe - 安iat rozbitka u Johna Maxwella Coetzee

Foe - 安iat rozbitka u Johna Maxwella Coetzee

Kim jest wsp馧czesny cz這wiek? Rozbitkiem na bezludnej wyspie? Jaka jest granica naszej akceptacji drugiego cz這wieka? Czym jest komunikacja mi璠zyludzka - czy tylko zlepkiem s堯w, kt鏎e nie zawsze dotykaj g喚bi istoty my郵i? Wreszcie, czym jest opowie嗆 - jaka jest istota jej snucia, ile potrafimy zawrze w niej prawdy, ile ludzka pami耩 potrafi lub chce spami皻a? To tylko niekt鏎e pytania, kt鏎e nasuwaj si po przeczytaniu powie軼i pt. „Foe” Johna Maxwella Coetzee.
John Maxwell Coetzee to jeden z najbardziej poczytnych powie軼iopisarzy po逝dniowoafryka雟kich. W Polsce znany jest zaledwie z kilku ksi捫ek: „W sercu kraju”, „Mistrz z Petersburga”, „砰cie i czasy Michaela K.”, „Foe” oraz „Ha鎟y”. 67- letni tw鏎ca, laureat Nagrody Nobla jest - obok australijskiego pisarza Petera Carey - jedynym w historii, kt鏎y zosta dwukrotnie uhonorowany Nagrod Bookera. W wielu jego ksi捫kach przewijaj si zagadnienia kulturowej i indywidualnej jednostkowo軼i cz這wieka, jego alienacji w鈔鏚 spo貫cze雟twa. Cz瘰to bohater闚 swych opowie軼i stawia wobec trudnych wybor闚, wik豉 w r騜ne zwi您ki, uk豉dy, trudne sytuacje. A jak b璠zie tym razem?

Ksi捫ka zatytu這wana „Foe” jest z pozoru kolejn opowie軼i o Robinsonie Cruzoe, Pi皻aszku i bezludnej wyspie. Ale czy tylko? Autor zapo篡cza bowiem wiele element闚 ze znanego dzie豉 Daniela Defoe, jednak stanowi one tylko zarys - klucz do zrozumienia nowej, acz niezwyk貫j historii.

To historia wsp馧czesnego rozbitka, kobiety Susan Burton - Angielki wyrzuconej przez zbuntowan za這g statku p造n帷ego z Brazylii na brzeg nieznanej wyspy. Tutaj powie嗆 ma sw鎩 pocz徠ek. Dalsze losy kobiety krzy簑j si ju z histori mieszka鎍闚 wyspy (z Kruzo i niemow - Pi皻aszkiem). Ich wzajemne relacje staj si punktem do filozoficznych rozwa瘸.

Na plan pierwszy wysuwa si problem akceptacji inno軼i drugiego cz這wieka: „Nie wolno nam wzdraga si z odraz przed dotkni璚iem bli幡iego dlatego tylko, 瞠 jego r璚e, czyste teraz, kiedy by造 zbrukane. Musimy, my wszyscy, kultywowa swego rodzaju nie鈍iadomo嗆, swego rodzaju 郵epot, albowiem w przeciwnym razie spo貫cze雟two stanie si nie do zniesienia”. T inno軼i obarczony by w powie軼i Pi皻aszek - bowiem w m這do軼i odci皻o mu j瞛yk, przez co sta si kalek. Jednak nie o Pi皻aszka tu tylko chodzi, ale o wsp馧czesn tolerancje dla drugiego cz這wieka, akceptacj jego odmienno軼i i indywidualizmu, a co za tym idzie o umiej皻no嗆 przekroczenia mi璠zyludzkich barier komunikacyjnych.

Foe - 安iat rozbitka u Johna Maxwella CoetzeeDruga cze嗆 powie軼i przenosi nas do Anglii, czyli na kolejn „wysp” - na kt鏎 trafia Susan wraz z Pi皻aszkiem: „[…]篡cie nasze coraz to mniej si r騜ni od 篡cia, jakie鄉y wiedli na wyspie Kruzo. Czasami budz帷 si, nie wiem, gdzie jestem. 安iat roi si od wysp[…]”. Czuj si outsiderami, ale nie z racji miejsca, ale z racji wzajemnego uzale積ienia, a jednocze郾ie wzajemnej obco軼i. S zdani na siebie, a przynajmniej tak im si wydaje. Rozwija si mi璠zy nimi ni przywi您ania. Susan czuje si odpowiedzialna za Pi皻aszka, traktuje go niejako jak swoje dziecko, kt鏎e utraci豉. Nie kocha go, ale jest jej: „Kobieta urodzi mo瞠 dziecko, kt鏎ego nie pragnie, mo瞠 je wychowa bez mi這軼i, wszelako gotowa go broni, a do ostatniego tchu.”

Powie嗆 pod warstw fabularn ods豉nia przed nami istotne zagadnienia, dotycz帷e samego tworzenia. Przede wszystkim problem snucia opowie軼i i zawarcia w niej prawdy. Czy w og鏊e mo積a m闚i o autentyzmie w powie軼i? Ka盥a bowiem „historia [...] skrywa jakie przemilczenie, [...] ukryty obraz, s這wo nie wym闚ione”, a co za tym idzie ma w sobie pewn luk, niedopowiedzenie ukryte w najmniejszych zakamarkach pami璚i. Dalej, czy w og鏊e pisarz ma prawo obleka czyje historie we w豉sne zdania, „podejmowa cudze historie i zwraca je 鈍iatu w lepszym przyodzieniu”?

Ksi捫ka Coetzeego w ka盥ej swej warstwie zaskakuje czytelnika. Kim jest tytu這wy Foe? Z fabu造 wiemy, 瞠 jest to pisarz, kt鏎emu kobieta powierza swoje wspomnienia, ale czy nie 逝dz帷o podobne s nazwiska Foe i Defoe? Dlaczego wi璚 Coetzee wprowadza ow analogi? Dlaczego autora innej opowie軼i o rozbitku, czyni bohaterem swej opowie軼i? Mo瞠 w豉郾ie po to, by pokaza, 瞠 ka盥y z nas mo瞠 sta si produktem czyjej historii. Albo po to, by powszechnie znana historia sta豉 si kopalni nowych interpretacji a mo瞠 i reinterpretacji. Coetzee igra z czytelnikiem, bohaterk swej opowie軼i przeistacza w narratork, to jej oddaje nadrz璠ny g這s. Chce pokaza jak p造nna jest granica pomi璠zy bohaterem, narratorem i autorem historii: „Dlaczego m闚i - pyta Susan - do kogo m闚i, skoro m闚i nie trzeba". I sama odpowiada: „Teraz ca貫 moje 篡cie staje si opowie軼i: nie zosta這 mi ju nic w豉snego". I wreszcie: „Kto mnie opowiada? Czy i ja jestem widmem? Do jakiego nale輳 rz璠u? A pan: kim pan jeste?"

160 stron powie軼i, to jak 160 minut podr騜y, ale nie tylko 郵adami Robinsona, Kruzo, Pi皻aszka, czy Susan. Jest to przede wszystkim podr騜 w g陰b nas samych, naszego sumienia, naszej rzeczywisto軼i. To, co wyniesie ka盥y z nas z tej lektury, b璠zie tylko cz御tk tego, co mo積a spostrzec wok馧 nas, a na co wcze郾iej nie zwracali鄉y uwagi. Czego zatem drogi Czytelniku dowiedzia貫 si, odbywaj帷 t podr騜?

Katarzyna Lisowska / Senior.pl

Zg這 b陰d lub uwag do artyku逝

Zobacz w Ksi璕arni
John Maxwell Coetzee: Ha鎟a (ok豉dka mi瘯ka)
John Maxwell Coetzee: Czekaj帷 na barbarzy鎍闚
John Maxwell Coetzee: W sercu kraju (ok豉dka mi瘯ka)
John Maxwell Coetzee: W sercu kraju (ok豉dka twarda)
John Maxwell Coetzee: 砰woty zwierz徠
John Maxwell Coetzee: Wiek 瞠laza (ok豉dka mi瘯ka)
John Maxwell Coetzee: Mistrz z Petersburga (ok豉dka mi瘯ka)
John Maxwell Coetzee: Mistrz z Petersburga (ok豉dka twarda)
John Maxwell Coetzee: Elizabeth Costello (ok豉dka twarda)
John Maxwell Coetzee: Elizabeth Costello (ok豉dka mi瘯ka)
John Maxwell Coetzee: Ha鎟a (ok豉dka twarda)
John Maxwell Coetzee: Ha鎟a (ok豉dka mi瘯ka)
John Maxwell Coetzee: Ha鎟a (oprawa twarda)

Zobacz tak瞠

 

 

Skomentuj artyku:

Jeste niezalogowany: zaloguj si / zarejestruj si

Publikowane komentarze s prywatnymi opiniami u篡tkownik闚 serwisu. Senior.pl nie ponosi odpowiedzialno軼i za tre嗆 opinii. Komentarze niezgodne z prawem i Regulaminem serwisu b璠 usuwane.

Artykuły promowane

REKLAMA

Najnowsze w dziale

Polecane na Facebooku

Najnowsze na forum

Warto zobaczy

  • Hospicja.pl
  • Fundacja ITAKA - Centrum Poszukiwa Ludzi Zaginionych
  • Pola Nadziei
  • Aktywni 50+
  • Oferty pracy

  X   Strona wykorzystuje pliki cookies w celu prawid這wego jej dzia豉nia oraz korzystania z narz璠zi analitycznych, reklamowych, marketingowych i spo貫czno軼iowych. Szczeg馧y znajduj si w Polityce Prywatno軼i. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, 瞠 zgadzasz si na ich u篡cie. Je郵i nie chcesz, aby pliki cookies by造 zapisywane w pami璚i Twojego urz康zenia, mo瞠sz to zmieni za pomoc ustawie przegl康arki.   X